Tuesday , 10 December 2019
Home / featured / Τα “λουλούδια” που δεν άνθισαν επί Χούντας

Τα “λουλούδια” που δεν άνθισαν επί Χούντας

Μία σημαντική αναφορά και επισκόπηση ενός ζητήματος που ίσως δεν έχει αναδειχθεί άλλοτε στην πραγματική του διάσταση. Μία από τις  “συνέπειες” της Χούντας ήταν και αυτή της λογοκρισίας στη μουσική καθώς ήταν ικανή να αφυπνίσει, να εμπνεύσει, να εκφράσει συναισθήματα και προβληματισμούς,  να δώσει κουράγιο στον λαό, που δεχόταν μία πρωτοφανής καταπίεση, ανθρωπιστική αλλά  και πολιτιστική…

Αποτέλεσμα ήταν, όπως καταγράφει παρακάτω η  αρθρογράφος Εύα Σουλούκου, πολλά τραγούδια να παραμείνουν στην αφάνεια ή να παρουσιαστούν διαφορετικά λόγω ευνόητων …συνθηκών και απαιτήσεων…. Αυτή η κατάσταση αποτέλεσε μία πραγματικότητα και η καταγραφή της είναι σημαντική σε όσον αφορά την πολιτιστική προσφορά των δημιουργών τους στον τόπο που η Χούντα “διέκοψε”…. Αξιοσημείωτη αναφορά φυσικά πρέπει να έχουν και τα τραγούδια στο Πολυτεχνείο που αποτέλεσαν ένα μέσον αντίστασης, επικοινωνίας με τον κόσμο, συμπαράστασης και ελπίδας για ένα καλύτερο αύριο χωρίς δικτατορία.

Τραγούδια που λογοκρίθηκαν στην Χούντα – Μία σημαντική καταγραφή

Τα “λουλούδια” που δεν άνθισαν επί Χούντας

*της   Εύας Σουλούκου

 Απρίλιος 1967, η στρατιωτική δικτατορία μόλις έλαβε χώρα στην Ελλάδα, συνώνυμο αυτής; Η απόλυτη λογοκρισία και η καταπίεση των ανθρώπων.  

Εκτελέστηκε και εξορίστηκε εκατοντάδες κόσμος που υποστήριζε μια άποψη αντίθετη από αυτή της Χούντας ακόμα και αν δεν επηρέαζε την κοινή γνώμη και την κρατούσε για τον εαυτό του.

Στο στόχαστρο κυρίως όμως βρέθηκαν άνθρωποι των τεχνών και των γραμμάτων που με τον λόγο τους επηρέαζαν και ξεσήκωναν τα πλήθη για μια ζωή καλύτερη και για τον επικείμενο ξεσηκωμό που θα ήταν η αρχή για την ελευθερία.

Προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να φιμώσουν την σκέψη και την έμπνευση αυτών των ατόμων που μέσα από τα ποιήματα και τα τραγούδια τους εξέφραζαν τον έντονο πόνο τους και την αγανάκτησή τους.

Υπήρχαν κάποια τραγούδια που λογοκρίθηκαν στην Χούντα και είτε τροποποιήθηκαν στα σημεία που έθιγαν την επικρατούσα κατάσταση, είτε δεν κυκλοφόρησαν ποτέ, πνίγοντας έτσι τον κόπο και την έμπνευση των δημιουργών. Τα τραγούδια αυτά ήταν πάρα πολλά, ένα όμως από αυτά ήταν του Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος λογοκρίθηκε πιο πολύ από τους περισσότερους συνθέτες με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος της μουσικής κληρονομιάς του να χαθεί και να μην τραγουδηθεί ποτέ ξανά.

Αυτό το τραγούδι ήταν το “Θα σημάνουν οι καμπάνες”, όπου στην ταινία “Ο Θανάσης στην χώρα της σφαλιάρας”, ο Θανάσης Βέγγος ακούει μια κασέτα με απαγορευμένα κομμάτια για την εποχή και μόλις ξεκινάει αυτό το τραγούδι φιλάει την κασέτα, ξεχνώντας όμως το μεγάφωνο ανοιχτό. Αυτό θέλει να δείξει την χαρά και το κουράγιο που έδιναν στον κόσμο αυτά τα κομμάτια και πόσο κακό θεωρούνταν να τα ακούς ακόμα και σιγά, για τον εαυτό σου. Ένα τραγούδι ακόμα ήταν η “Χαμένη Πασχαλιά” που ερμηνεύτηκε από τον Δημήτρη Μητροπάνο, σε μουσική του Βασίλη Κουμπή και στοίχους του Δημήτρη Ιατρόπουλου.

Μια περίπτωση ακόμη τραγουδιού που αλλιώς γράφτηκε και αλλιώς έφτασε στα αυτιά μας είναι το “Θα κλείσω τα μάτια” του Άκη Πάνου. Ερμηνεύτηκε αρχικά από τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και την Χαρούλα Λαμπράκη, ηχογραφήθηκε πρώτη φορά το 1967 και κυκλοφόρησε σε δίσκο 45 στροφών. Λογοκρίθηκε αμέσως όμως και απαγορεύτηκε η μετάδοσή του από το ραδιόφωνο.

Το 1971 ο Άκης Πάνου το ηχογράφησε ξανά με διαφορετικούς στίχους, ερωτικούς αυτή τη φορά με την Βίκυ Μοσχολιού. Με έναν καθαρά πολιτικοποιημένο στοίχο ήταν το τραγούδι “Ο μπάρμπα Γιώργος”, που την μουσική του έγραψε ο Μίμης Πλέσσας, τους στοίχους ο Κώστας Βίρβος και τραγουδήθηκε από τον Γιώργο Νταλάρα και την ορχήστρα, όπου ο μπάρμπα Γιώργος απεικονίζει τον κάθε γενναίο άνθρωπο που σηκώνει το κεφάλι στον κατακτητή. Το 1964 γράφτηκε και λογοκρίθηκε επίσης και το τραγούδι που τραγούδησε η Σούλα Μπιρμπίλη, ” Ο δρόμος”, όπου θα ακουστεί πολύ στα σχολεία αυτές τις μέρες εν’ όψη των γιορτών που θα πραγματοποιηθούν, κρίνοντας από τον καιρό που πήγαινα εγώ σχολείο.

Εν κατακλείδι, ένα κομμάτι που ακούγεται πολύ σήμερα είναι τα “Μαλαματένια λόγια” σε μουσική Γιάννη Μαρκόπουλου και στίχους του Μάνου Ελευθερίου.

Οι στοίχοι αυτοί δέχτηκαν κάποιες τροποποιήσεις για να μπορούν να ακουστούν ελεύθερα τότε και στα αυτιά μας έφτασαν τροποποιημένα.

Το πρώτο σημείο που άλλαξε, ήταν το σημείο που έλεγε, “και όχι να ζεις μ’ αυτή τη συμμορία, που έγινε κομπανία” και το ξημερώματα Παρασκευής που ανέφερε το τραγούδι σβήστηκε καθώς η Χούντα έγινε ξημερώματα Παρασκευής προς Σάββατο.

Σίγουρα η Χούντα άφησε πολλές πληγές στο πέρασμά της και ανάγκαζε τους ανθρώπους να σκέφτονται πολύ πριν πουν το οτιδήποτε και στο τέλος να μην μπορούν να μιλήσουν.

Ευτυχώς τέτοια τραγούδια έμεινα ακλόνητα στον χρόνο για να μας μεταφέρουν το κλίμα της εποχής και το μεγαλείο των συντελεστών τους.

Αρθρογράφος Εύα Σουλούκου

 

About author

Check Also

19 θέματα στην Οικονομική Επιτροπή του Δήμου Μακρακώμης

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου ...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *