“Οι Σούδες της Σπερχειάδας”

*Γράφει ο Κώστας Μαστροκώστας

“Αν πεις σήμερα σε ένα δεκατριάχρονο αγόρι της επαρχίας και δη της Σπερχειάδας και των όμορων χωριών την λέξη Σούδα θα σε κοιτάει περίεργα και το λιγότερο καχύποπτα μήπως και πας να το ξεγελάσεις ή και να το μπλέξεις με λεκτικές παγίδες!!!

Οι Σούδες λοιπόν ή και Φαγανόσουδες στην δικιά μας ιδιαίτερη περιγραφή, οι χωμάτινοι υδραύλακες άρδευσης των χωραφιών της περιοχής που συλλέγανε το νερό από το ποτάμι του Ινάχου ή Βίστριζας αλλιώς και το μεταφέρανε στον κάμπο της Σπερχειάδας για να ποτιστούν μέσω φυσικής ροής από τους καταπότες τα χωράφια των ξωμάχων της περιοχής μας.

Οι Σούδες που ακόμα από τον καιρό της τουρκοκρατίας με κιτάπια του Αγά όριζαν τον τρόπο κατανομής του νερού σε σαΐτες και πως αυτές θα μοιράζονταν στα χωριά. Οι Σούδες που τον Απρίλιο, συνήθως το Μεγαλοβδόμαδο και την εβδομάδα της Διακαινησίμου προσέλκυαν την εργατική μαρίδα της περιοχής, μαθητόκοσμο κυρίως που μέσα στις διακοπές του Πάσχα επιχειρούσε να βγάλει το πρώτο της μεροκάματο και να αποκτήσει τα πρώτα χρήματα με τον δικό της ιδρώτα. Πιτσιρικάδες, μαθητές στην πλειοψηφία σπεύδαμε να δηλώσουμε το ενδιαφέρον μας στην εργασιακή έκρηξη καθαρισμού των μεγάλων αυλακιών.

Τα κτίρια του Συνεταιρισμού βούιζαν αυτήν την περίοδο από το παιδομάνι που συνωστίζονταν στην μεγάλη ταράτσα της αποθήκης για να δηλώσει παρών. Παρών στο μεροκάματο αλλά το κυριότερο παρών στην ενηλικίωση και στην μετάβαση στην ανδρική πια ηλικία. Οι επιστάτες καθόριζαν τα συνεργεία καθαρισμού και τα «σμάδια» τα τμήματα δηλαδή που θα καθάριζε η κάθε δυάδα που αναλάμβανε το αντίστοιχο κομμάτι. Δύο δυό που λέει και το τραγουδάκι, όχι στην μπανιέρα, αλλά στο τσαπί, τον ατσαλοκόπο και το πατόφτυαρο. Από τις εφτά το πρωί μέχρι τις τρείς το μεσημέρι με ένα μικρό διάλλειμα για κολατσιό.

Οχτώ ώρες που τα τρυφερά μας χέρια φουσκάλιαζαν απ΄τα στειλιάρια των εργαλείων και σιγά-σιγά αποκτούσαν τα ρόζια σημάδι ανδρισμού πια και εισιτήριο σε παρεμφερείς ανδρικές συνήθειες όπως το κάπνισμα. Πειράγματα, γέλια αλλά και πολύς ιδρώτας μέσα στις Σούδες, την ΑηΣωστιανή, την Καλλιθιανή, την Πρώτη και Δεύτερη Σπερχειαδίτικη και την Κλωνιώτικη. Οι επιστάτες άλλος αυστηρός και άλλος μαλακότερος κανόνιζαν το τραίνο του καθαρισμού με τα βαγόνια των δυάδων και προγραμμάτιζαν πότε και με ποιο ρυθμό θα έρθει το έργο σε πέρας.

Το κολατσιό όχι με ντελίβερι αλλά στην σακούλα και στην δεμένη πετσετούλα του καθενός που συνήθως περιείχε αυγουλάκια, κονσέρβες ψαριού Τεγιό, ψωμί ζυμωτό της νοικοκυράς και ότι άλλο διέθετε το σπίτι που θα στύλωνε τον νεαρό εργάτη για να κατακτήσει το έπαθλο.
Την Παρασκευή και το Σάββατο χαράς ευαγγέλια για το ανήλικο προλεταριάτο αφού ήταν μέρα πληρωμής, επιβράβευσης και κατάκτησης του στόχου μιας και όσοι είχαν φτάσει στην πληρωμή ταυτόχρονα είχαν αποκτήσει αυτοπεποίθηση και είχαν αλλάξει και ηλικία… Μπορούσες πλέον να αγοράσεις ότι ήθελες χωρίς να εξαρτάσαι απ’ το έτσι κι΄αλλιώς πενιχρό βαλάντιο του σπιτιού.

Ακόμα θυμάμαι το πρώτο μου ανοιξιάτικο μπουφάν που αποκτήθηκε με τα δικά μου χρήματα δίνοντας αέρα ανεξαρτησίας…

Τα χρόνια πέρασαν και οι Σούδες σιγά – σιγά έγιναν σταδιακά τσιμεντένιες και εσχάτως μετατράπηκαν με τον αναδασμό σε δίκτυο άρδευσης χωρίς την ανάγκη τους. Άφησαν όμως μνήμες σε όσους συμμετείχαμε και κυρίως σηματοδότησαν εκτός των δικών μας συναισθημάτων και μια εποχή που παρήλθε. Μια εποχή που δεν χωράει στους σημερινούς τύπους και στα σημερινά καλούπια. Η χειρωνακτική εργασία για δεκατριάχρονα παιδιά σήμερα θεωρείται ανήκουστη αν όχι κακοποιητική.

Ω καιροί ώ ήθη θα μπορούσε να πει κανείς κάτι που εδώ ταιριάζει απόλυτα. Ζούμε πλέον στην χιλιετηρίδα της τεχνητής νοημοσύνης και οι μνήμες αυτές που έρχονται από την προηγούμενη ίσως και από έναν άλλον κόσμο και πλανήτη, συγκινούν μόνο όσους τις έζησαν.

Είναι όμως φυλαγμένες καλά μέσα στην ψυχή μας και είναι, θέλουμε να πιστεύουμε ένα γόνιμο άκουσμα για τους νεώτερους για να μπορούν να δουν το παρελθόν των πατεράδων τους, από πού ερχόμαστε και κυρίως πως πρέπει να πορευθούμε στο παρόν και το μέλλον…

Ξενάγηση στα Camper και συνέντευξη της Αντιδημάρχου Αιγιαλίας Μαρίας Αγγελοπούλου