“18 Ιουνίου 1944!Μέρα ιστορικής μνήμης αλλά και ανεκπλήρωτου για την Σπερχειάδα 82 χρόνια μετά.”

*Γράφει ο Κώστας Μαστροκώστας

“18 Ιουνίου 1944! Μέρα καταστροφής της γενέθλιας πόλης, μια από τις πολλές, από τα ναζιστικά τέρατα. Μέρα ιστορικής μνήμης αλλά και ανεκπλήρωτου για την Σπερχειάδα 82 χρόνια μετά.
Δεν ξεχνάμε ούτε πότε, ούτε ποιοί…

Η Σπερχειάδα και τα χωριά της την περίοδο της κατοχής ήταν το φυσικό και πραγματικό σύνορο ανάμεσα στην κατεχόμενη Φθιώτιδα και την ελεύθερη και ανταρτοκρατούμενη δυτική της πλευρά.

Γι’ αυτό και οι καταστροφικές επιδρομές των Γερμανών ναζί και των συνεργατών τους ήταν συχνές, καταστροφικές και αιματηρές για τον ντόπιο πληθυσμό. Η πρώτη μεγάλη γερμανική επιδρομή εκδηλώθηκε τον Απρίλιο του 43. Οι επιδρομείς, αφού έκαψαν κάποια σπίτια στη Μακρακώμη, έφθασαν και στην έρημη από κατοίκους Σπερχειάδα, πυρπόλησαν λίγα σπίτια και αποχώρησαν. Οι Σπερχειαδίτες, σε όλες τις επιδρομές, εγκατέλειπαν τα σπίτια τους και κατέφευγαν για ασφάλεια στις πλαγιές του Γουλινά και στα γύρω ορεινά χωριά.

Στις 11 Νοεμβρίου του 43 επίσης, γερμανικό σύνταγμα από τη Λαμία, που είχε προορισμό το Καρπενήσι και αποστολή την αποδιοργάνωση των αντάρτικων ομάδων της δυτικής Φθιώτιδας και τη συλλογή του οπλισμού των Ιταλών, που είχαν στο μεταξύ παραδοθεί, στο πέρασμά του από τη Σπερχειάδα και τα γύρω χωριά, έκαψε σπίτια και σκότωσε άμαχους.

Τις πρώτες μέρες του Μαΐου του 1944, επίλεκτη γερμανική μονάδα με γερμανοτσολιάδες γηγενείς και αλλοδαπούς συνεργάτες των Γερμανών (Μαροκινούς), επιχείρησε αιφνιδιαστική επίθεση στη Μακρακώμη και στη Σπερχειάδα, όπου παρέμεινε λίγες μέρες, προβαίνοντας σε βιαιοπραγίες σε βάρος των λίγων αμάχων που είχαν απομείνει εκεί. Τελικά εκδιώχτηκαν στις 11 Μαΐου από το 42ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ που κατέφθασε από το Μαυρολιθάρι.

Στις 18 Ιουνίου του 1944, τμήματα 7ου Συντάγματος της 4ης Μηχανοκίνητης Αστυνομικής Μεραρχίας Γρεναδιέρων των SS με επικεφαλής τον φονιά Συνταγματάρχη Karl Schumers από αυτά που είχαν πάρει μέρος στη σφαγή του Διστόμου στις 10 και της Υπάτης στις 17, επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά στη Σπερχειάδα, με την υποστήριξη πυροβολικού. Οι Σπερχειαδίτες δεν πρόλαβαν να απομακρυνθούν και κρύφτηκαν στα σπίτια και στα υπόγεια. Ο λόχος των ανταρτών που υπεράσπιζε την κωμόπολη αμύνθηκε μέχρι το μεσημέρι. Όταν έσβησε και η τελευταία εστία αντίστασης, οι Γερμανοί συνέλαβαν όλους σχεδόν τους άντρες και τα γυναικόπαιδα και στη συνέχεια ανατίναξαν και πυρπόλησαν τα περισσότερα σπίτια και κτίρια. Πάνω από τριάντα άμαχοι σκοτώθηκαν ή κάηκαν, ενώ από θαύμα γλίτωσαν και οι τριακόσιοι περίπου αιχμάλωτοι.

Η τελευταία μεγάλη γερμανική επιδρομή έγινε τον Αύγουστο του 44. Οι Γερμανοί με πολυάριθμη και επίλεκτη δύναμη πραγματοποίησαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις ευρείας εκτάσεως σε ολόκληρη τη Δυτική Φθιώτιδα, που κράτησαν περίπου 10 μέρες. Προξένησαν μεγάλες καταστροφές στη Σπερχειάδα και σε πολλά χωριά, κυρίως έκαψαν σπίτια, σοδειές και γεννήματα.
Η περιοχή μας απαλλάχτηκε από τη γερμανική κατοχή στις 18 Οκτωβρίου του 1944, τη μέρα που οι κατακτητές αποχώρησαν από τη Λαμία.

Οι καταστροφές και τα πυρπολημένα σπίτια της μαρτυρικής κωμόπολης, το αίμα των αθώων θυμάτων που χύθηκε στην διάρκεια της ναζιστικής κατοχής παρέμειναν αψευδείς μάρτυρες για το τίμημα που κατέβαλλαν οι πατεράδες και οι παππούδες μας για να στεριώσει η λευτεριά και να νικηθεί το φασιστικό τέρας. Το βαρύ τίμημα που δεν έκαμψε το αδούλωτο φρόνημα των Σπερχειαδιτών που στην πλειοψηφία τους αγκάλιασαν το αντιστασιακό κίνημα και τον λαογέννητο ΕΛΑΣ του πρωτοκαπετάνιου Άρη Βελουχιώτη. Τον ΕΛΑΣ που στελέχωσαν εκλεκτά παιδιά της περιοχής μας από την πρώτη στιγμή που γεννήθηκε μέχρι και το τέλος. Αψευδείς μάρτυρες της σύγχρονης ιστορίας της πόλης τα δυο μνημεία που στέκουν φωτεινά και αγέρωχα στην βόρεια και την νότια πλευρά της.

Η Καλύβα του Στεφανή, η πραγματική και σύγχρονη Αγία Λαύρα του λαού μας που ανέδειξε την Σπερχειάδα σε λίκνο γέννησης του αντιστασιακού αγώνα. Η φτωχική καλύβα του κάμπου που έδωσε την δυνατότητα το 1989 η μικρή κωμόπολη να μετατραπεί σε ιστορικό Δήμο και ιστορικό τοπόσημο πανελλήνιας εμβέλειας και τα απομεινάρια της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου που φωνάζουν μέχρι και σήμερα για την κτηνωδία και τις θηριωδίες των φασιστών δίνοντας την δυνατότητα να χαρακτηρισθεί η πόλη μαρτυρική και να ενταχθεί στο δίκτυο των μαρτυρικών πόλεων που αποζητούν δικαίωση, ηθική και υλική αποκατάσταση, αιτήματα ανεκπλήρωτα εδώ και 82 χρόνια…”