“Φθιώτιδα και υδάτινοι πόροι”

*Γράφει ο Στέλιος Ζαχαρόπουλος

ΦΘΙΩΤΙΔΑ ΚΑΙ ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ

Ενδιαφέρον προκαλεί η εκδήλωση στην αίθουσα του Εργατικού Κέντρου Λαμίας, που συνδιοργανώνεται από τη Ν.Ε. του ΠΑΣΟΚ και την παράταξη Δημοκρατική Συνεργασία Μηχανικών (ΔΗΣΥΜ) του Τ.Ε.Ε. Θέμα της Ημερίδας η «Ολιστική Διαχείριση Υδάτινων Πόρων Φθιώτιδας και Κλιματική Αλλαγή». Η προσπάθεια προσημαίνεται θετικά. Όχι μόνο εξαιτίας της γενικότερης «αφωνίας» για τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος που επικρατεί στην περιοχή αλλά και για λόγους ουσίας. Οι ελλείψεις σε ότι αφορά την αποδοτικότερη διαχείριση και εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων μας είναι δεδομένες.

Για τη Φθιώτιδα βέβαια, το όποιο έλλειμμα διαχείρισης των υδάτινων πόρων της, σήμερα δεν θεωρείται ότι είναι κυρίαρχο. Ο πρωτογενής τομέας παραγωγής, που πριν από κάποιες δεκαετίες συμμετείχε με ποσοστό γύρω στο 25% του παραγόμενου ΑΕΠ, βρίσκεται σε αδιάκοπτο «κατήφορο» και μάλιστα σε βαθμό που να φαίνεται ότι «πνέει τα λοίσθια». Οι συνέπειες λόγω της σημερινής διάλυσης είναι αποκαρδιωτικές με πλέον σημαντική την «πληθυσμιακή μας συρρίκνωση», η οποία είναι λογικό να παραλληλίζεται με τη φθίνουσα πορεία της πραγματικής μας οικονομίας. Η ύπαιθρος ερημώνει και περίπου οι μισοί κάτοικοι της χώρας «στοιβάζονται» στο οικιστικό σύμπλεγμα της Αττικής. Κατάσταση πρωτόγνωρη σε βαθμό που να εκτιμάται ότι πρόκειται για τη σύγχρονη πληγή της Ελλαδικής πραγματικότητας. Όχι μόνο επειδή στις μέρες μας μαστιζόμαστε από την ξεπερασμένη για τον πολιτισμένο κόσμο ασθένεια της «αστυφιλίας» αλλά και επειδή φθάνουμε στο σημείο να εγκαταλείπονται συνειδητά παραγωγικές δραστηριότητες και οικιστικές δομές. Με όσα συνεπάγονται να τα «λούζεται» το οικονομικό μας γίγνεσθαι. Και με αποτέλεσμα την ευδοκίμηση συνθηκών ανασφάλειας και απογοήτευσης για το μέλλον που δηλητηριάζουν τις νεότερες γενιές.

Βέβαια σε σχέση με όλα αυτά, ενδιαφέρον δεν έχουν οι εύκολες διαπιστώσεις αλλά οι εύστοχες προτάσεις για λύσεις. Τα προβλήματα εξαρτώνται άμεσα από τις ασκούμενες στη χώρα πολιτικές. Συνεπώς αυτό που προέχει είναι η διαμόρφωση συγκεκριμένων θέσεων και απόψεων μέσα από ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες προσεγγίσεις. Από καλές προθέσεις, αοριστίες και ευχολόγια «μπουχτίσαμε». Συσχετίζοντας λοιπόν με το θέμα της εκδήλωσης, κρίνεται σκόπιμο να σημειωθούν δύο κυρίαρχα για τη Φθιώτιδα ζητήματα.

Το πρώτο αφορά τις ανεπάρκειες λειτουργίας της περιφερειακής αρχής και ειδικότερα για όσα έχουν σχέση με τις ανάγκες σωστής διαχείρισης των δεδομένων της υδρολογικής λεκάνης του Σπερχειού ποταμού. Από τα εγγειοβελτιωτικά έργα που καρκινοβατούν μέχρι τις παρεμβάσεις ορεινής υδρονομίας που χρόνια τώρα σχεδιάζονται επί χάρτου. Είχα την τιμή, νέος Μηχανικός, να είμαι ο εισηγητής εκ μέρους του Τ.Ε.Ε. / Τμήμα Ανατολικής Στερεάς, στην ημερίδα που διοργανώθηκε το 1995 με θέμα «ΣΠΕΡΧΕΙΟΣ 2000+» και τίτλο εισήγησης «ΥΠΟΔΟΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΣΤΗ ΛΕΚΑΝΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ». Την εποχή εκείνη βέβαια «το τοπίο» ήταν εντελώς διαφορετικό. Όμως οι προτάσεις που από τότε διαμορφώθηκαν και κατατέθηκαν προς τους αρμόδιους, ακόμα και σήμερα μπορούν να θεωρούνται επίκαιρες. Όπως, για παράδειγμα, η ανάγκη ύπαρξης ειδικών μελετών για ολοκληρωμένες παρεμβάσεις κατά μήκος της κοίτης του Σπερχειού.

Ωστόσο, στις μέρες μας θα ήταν αγνωμοσύνη να μην υπάρχει ενδιαφέρον και για άλλες προτεραιότητες «πρώτης γραμμής» όπως είναι :

• Η επιμέλεια των περιοχών Natura, με τις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες να καθυστερούν απαράδεκτα.
• Τα προγράμματα αναβίωσης και αναδάσωσης του «σάπιου» Πλατανόδασους του Σπερχειού.
• Η προστασία του υπεδάφους από αλόγιστες χρήσεις φυτοφαρμάκων.
• Τα προγράμματα προαγωγής βιολογικών και εναλλακτικών καλλιεργειών.

Σε ότι αφορά τα παραπάνω, ποιος είναι σήμερα ο απολογισμός των αρμόδιων εκτός από τις όποιες ανά περίπτωση «εμβαλωματικές» παρεμβάσεις ; Γιατί παραγνωρίζονται ακόμη και τα αυτονόητα όπως είναι οι απαιτήσεις οριοθέτησης των κύριων ρεμάτων και χειμάρρων που συμβάλλουν στο Σπερχειό ;; Κρίνεται αναγκαίο να δρομολογηθεί η δημιουργία «Φορέα Διαχείρισης» ο οποίος θα επιμελείται το σύνολο των προβλημάτων της λεκάνης απορροής του Σπερχειού ποταμού ; Μόνο οι επιλογές που διασφαλίζουν την ψηφοθηρική επανεκλογή «των κρατούντων» έχουν αξία ; Ποιες είναι οι επίκαιρες θέσεις του ΠΑΣΟΚ ; Χρειάζονται και άλλες αρνητικές διαπιστώσεις ώστε να ικανοποιηθεί η απαίτηση ύπαρξης των ικανών και αναγκαίων θεσμικών πρωτοβουλιών για την αποδοτικότερη λειτουργία των αυτοδιοικητικών μας δομών ;; Τα «καμπανάκια» του ΟΟΣΑ, σε ότι αφορά τη διαφθορά και τις κάθε είδους υστερήσεις, θα γίνουν κάποτε  αντιληπτά ; Και τέλος ειδικότερα για την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και σε σχέση με το ΠΑΣΟΚ, θα ληφθεί κάποτε υπόψη ότι οι από 12ετίας πολιτικές της «λευκής πετσέτας» έχουν τίμημα ;;

Το επόμενο μεγάλο ζήτημα έχει σχέση με τη γενικότερη παρουσία της ΕΥΔΑΠ στην ενότητα της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και την «ελαύνουσα» διάθεση με το Ν. 5325/2026, ώστε να υπαχθούν στις αρμοδιότητές της (εποπτεία, διαχείριση, χρήση) οι υδάτινοι πόροι των περιοχών μας. Με «κίνητρο» την κάλυψη του 75% των χρεών μας σε ρεύμα. Και στο όνομα, όπως θέλουν να ισχυρίζονται, της ορθολογικότερης διαχείρισης των υδάτινων πόρων μας. Τα θέματα δηλαδή της άρδευσης του Κωπαϊδικού πεδίου και πιθανά αργότερα της Ανθήλης και Λαδικούς ή τα ζητήματα συντήρησης και υγιεινής των δικτύων ύδρευσης των ερημωμένων οικισμών της ενδοχώρας μας, να τα διαχειρίζεται η «ικανότερη» από εμάς ΕΥΔΑΠ Α.Ε. Με υπαρκτό τον κίνδυνο να οδηγηθούμε στα χέρια των επίδοξων «επενδυτών» που ήδη «εισήλθαν» ως μέτοχοι της υπόψη εταιρείας. Πρόκειται για «καινοφανή» άσκηση πολιτικής και διαχείριση εναρμονισμένη στην κατεύθυνση «υδροκεφαλισμού» της χώρας κυριολεκτικά και μεταφορικά. Επιλογή που αδιαφορεί επιδεικτικά για τις αρμοδιότητες των ΟΤΑ στις περιοχές μας και προφανώς δε μπορεί να έχει κάποια σχέση με την άσκηση χρηστής διοίκησης. Κατάσταση ιδιαίτερα υποτιμητική για την αυτοδιοίκηση αλλά και τους ταγούς μας που, στην Περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας, εκλέγονται για να μας εκπροσωπούν.

Από όσα μέχρι σήμερα γνωρίζουμε με βάση τα επιστημονικά δεδομένα και τις Ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, η διαχείριση των υδάτινων πόρων είναι σωστό να ασκείται τοπικά και αποκεντρωμένα, σε επίπεδο λεκανών απορροής. Η πρόβλεψη, συνεπώς, της συγχώνευσης των φορέων διαχείρισης των υδάτινων πόρων μας και της αντικατάστασής τους από την εισηγμένη στο χρηματιστήριο ΕΥΔΑΠ Α.Ε. είναι λανθασμένη. Επειδή ο φορέας διαχείρισης του νερού δεν είναι αποκεντρωμένος και συνεπώς η προσπάθεια δεν θα είναι αποτελεσματική. Αλλά και επειδή ο φορέας διαχείρισης ενός δημόσιου αγαθού δεν μπορεί να μην είναι δημόσιος ή δημοτικός. Οι αντίθετες θέσεις των ΟΤΑ της περιοχής μας είναι εν πολλοίς δεδομένες. Σε βαθμό μάλιστα που να έχουν εκδηλωθεί διαθέσεις άσκησης ένδικων μέσων. Οι απόψεις των πολιτικών μας είναι που απουσιάζουν. Αξίζει ή όχι η υποστήριξη στην πράξη των προσπαθειών εναντίωσης σε τέτοιες επιλογές ; Ευσταθεί η υιοθέτηση των πολιτικών της αποκέντρωσης και αυτοδιαχείρισης ή να υποταχθούμε όλοι «μοιραίοι και άβουλοι» στις επιβουλές του συγκεντρωτισμού και των συμφερόντων ;

Πρόκειται για εύλογες απορίες σε ότι αφορά την κατάσταση που επίκαιρα βιώνεται από τους κατοίκους της γεωγραφικής μας ενότητας. Οι απαντήσεις αναζητούνται….

ΣΤΕΛΙΟΣ ΖΑΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ

 ΤΟΠΟΓΡΑΦΟΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ

_____________

*Φωτογραφία αρχείου