Σκάνδαλο με δωρητές σπέρματος στα Κατεχόμενα – Τουλάχιστον 30 παιδιά γεννήθηκαν με λάθος δότες

Τουλάχιστον 30 παιδιά, στην πλειονότητά τους βρετανικής καταγωγής, εκτιμάται ότι γεννήθηκαν έπειτα από θεραπείες εξωσωματικής γονιμοποίησης στα Κατεχόμενα της Κύπρου, με σπέρμα ή ωάρια διαφορετικών δοτών από εκείνους που είχαν επιλέξει οι γονείς τους.

Οι οικογένειες υποψιάζονται ότι στις θεραπείες δεν χρησιμοποιήθηκε το γενετικό υλικό των ανώνυμων δοτών που είχαν ζητήσει, ενώ οι νέες περιπτώσεις αποτελούν μέρος ευρύτερης έρευνας του BBC, μετά τις πρώτες επτά υποθέσεις που είχαν αποκαλυφθεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά.

Οι επιλογές των γονέων και οι πρώτες υποψίες

Οι γονείς είχαν επιλέξει τους δότες με ιδιαίτερη προσοχή, εξετάζοντας στοιχεία όπως το ιατρικό ιστορικό, την εμφάνιση, την προσωπικότητα, το μορφωτικό επίπεδο και τα ενδιαφέροντά τους. Ωστόσο, μετά τη γέννηση των παιδιών τους άρχισαν να αμφιβάλλουν για το αν χρησιμοποιήθηκε πράγματι το υλικό των συγκεκριμένων δοτών.

Οι μισές από τις 30 περιπτώσεις συνδέονται με το Dogus IVF Centre. Μία από τις μητέρες, η Ρέιτσελ, χαρακτηρίζει την υπόθεση «απόλυτο σκάνδαλο», καθώς ανακάλυψε πρόσφατα ότι χρησιμοποιήθηκε σπέρμα διαφορετικού δότη από εκείνον που είχε επιλέξει.

Στη θεραπεία ασθενών στην κλινική εμπλέκονται η γιατρός Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ, ο γιατρός Σεβκέτ Αλπτούρκ και η συντονίστρια ασθενών Τζούλι Χόντσον. Οι γονείς θεωρούν ότι παραπλανήθηκαν, ενώ η Φιρντέβς αρνείται οποιαδήποτε παρατυπία. Ο Αλπτούρκ και η Χόντσον δεν απάντησαν στα ερωτήματα του BBC.

Η Dogus στη «μαύρη λίστα» της Cryos

Το BBC αποκαλύπτει επίσης ότι η Cryos International, μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες σπέρματος παγκοσμίως, είχε διακόψει τη συνεργασία της με την Dogus και την είχε θέσει σε «μαύρη λίστα» ήδη από το 2016.

Σύμφωνα με την Cryos, η κλινική εισέπραττε χρήματα για σπέρμα που υποτίθεται ότι παρήγγειλε, χωρίς όμως να πραγματοποιεί τις σχετικές παραγγελίες.

Ένα χαλαρό ρυθμιστικό πλαίσιο

Στη Βόρεια Κύπρο, όπου το Ευρωπαϊκό Δίκαιο δεν εφαρμόζεται, και διπλωματική αναγνώριση παρέχεται μόνο από την Τουρκία, το πλαίσιο εποπτείας των κλινικών γονιμότητας χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα χαλαρό.

Οι κλινικές προσελκύουν ασθενείς από το εξωτερικό, μεταξύ άλλων από το Ηνωμένο Βασίλειο, προσφέροντας χαμηλότερο κόστος, υψηλά ποσοστά επιτυχίας και μεγάλη επιλογή δοτών.

Η υπόθεση έγινε γνωστή τον Μάρτιο, όταν οι πρώτες οικογένειες υποστήριξαν ότι είχαν εξαπατηθεί. Το τοπικό «Υπουργείο Υγείας» ανακοίνωσε τότε ότι θα διεξαγάγει έρευνα, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει δημοσιοποιήσει νεότερα στοιχεία.

Τα τεστ DNA επιβεβαιώνουν τις υποψίες

Από τα 30 παιδιά, τα 11 έχουν υποβληθεί σε εξετάσεις DNA. Τα αποτελέσματα έδειξαν γενετική καταγωγή από την Τουρκία και τις γύρω περιοχές, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι δεν χρησιμοποιήθηκε το γενετικό υλικό των δοτών που είχαν επιλέξει οι γονείς.

Οι περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις αφορούν θεραπείες που πραγματοποιήθηκαν στην Dogus μεταξύ 2012 και 2024.

Οι οικογένειες βρίσκονται πλέον αντιμέτωπες με σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη βιολογική καταγωγή των παιδιών τους, αλλά και το ιατρικό ιστορικό των άγνωστων δοτών.

Η Λόρα Μπρίτζενς, ιδρύτρια της οργάνωσης Donor Conceived UK, χαρακτήρισε τις καταγγελίες «βαθιά ανησυχητικές», υπογραμμίζοντας ότι κάθε άνθρωπος που έχει συλληφθεί με γενετικό υλικό δότη, πρέπει να έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει την αλήθεια για την καταγωγή του.

Η υπόθεση της Ρέιτσελ

Η Ρέιτσελ υποψιαζόταν επί χρόνια ότι κατά τη θεραπεία της στην Dogus είχε χρησιμοποιηθεί διαφορετικός δότης σπέρματος. Μετά το πρώτο δημοσίευμα του BBC, αποφάσισε μαζί με τον 13χρονο γιο της, Τζόνα, να υποβληθούν σε τεστ DNA.

Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι ο Τζόνα είναι βιολογικός γιος της, αλλά δεν είχε συλληφθεί με το σπέρμα του δότη που είχε επιλέξει.

Η Ρέιτσελ είχε απευθυνθεί στην Dogus το 2012, μέσω της συντονίστριας Τζούλι Χόντσον, για θεραπεία που κόστιζε περίπου 4.000 ευρώ. Το πρόγραμμα φέρεται να περιλάμβανε σπέρμα από την Cryos International.

Η ίδια είχε επιλέξει έναν ανώνυμο Δανό δότη, γνωστό ως «Ditto», ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα αποκάλυπτε την ταυτότητά του όταν τα παιδιά που είχαν προκύψει από τη δωρεά, θα συμπλήρωναν τα 18 τους χρόνια.

Η δυνατότητα αυτή ήταν σημαντική για τη Ρέιτσελ, καθώς ήθελε ο γιος της να μπορεί, εφόσον το επιθυμούσε, να γνωρίσει τον βιολογικό του πατέρα και ενδεχομένως τα ετεροθαλή βιολογικά του αδέλφια.

Οι αμφιβολίες της εντάθηκαν όταν η κλινική δεν της παρείχε το πιστοποιητικό που επιβεβαίωνε τη χρήση του συγκεκριμένου δείγματος. Παράλληλα, η εμφάνιση του Τζόνα δεν ταίριαζε ούτε με τη δική της ούτε με την περιγραφή του Δανού δότη.

Η Cryos δήλωσε αργότερα στο BBC ότι δεν είχε αποστείλει ποτέ σπέρμα στην Dogus, παρά τις επί χρόνια αναφορές της κλινικής στη συνεργασία τους.

Εσκεμμένο λάθος ή σοβαρή αμέλεια;

Ειδικοί στον τομέα της γονιμότητας εξέφρασαν την έκπληξή τους, επισημαίνοντας ότι η τυχαία χρήση λάθος δότη θεωρείται εξαιρετικά σπάνιο περιστατικό. Η επανάληψη παρόμοιων περιπτώσεων, επομένως, δημιουργεί ερωτήματα για σοβαρή αμέλεια ή ακόμη και σκόπιμη εξαπάτηση.

Η Βρετανική Εταιρεία Γονιμότητας έκανε λόγο για πιθανό «συστημικό πρόβλημα», το οποίο δεν περιορίζεται απαραίτητα σε έναν γιατρό ή μία κλινική.

Από τις 15 υποθέσεις που συνδέονται με την Dogus, ο Σεβκέτ Αλπτούρκ είχε αναλάβει έξι οικογένειες, ενώ η Φιρντέβς Ουγκούζ Τιπ τις υπόλοιπες εννέα. Η Φιρντέβς υποστηρίζει ότι ο Αλπτούρκ ήταν υπεύθυνος για την έγκριση των διαδικασιών και ότι η ίδια δεν είχε αρμοδιότητα για την προμήθεια σπέρματος.

Η Τζούλι Χόντσον, η οποία είχε διαβεβαιώσει γραπτώς ασθενείς ότι η γιατρός παρήγγειλε το σπέρμα από την Cryos, δεν απάντησε στις ερωτήσεις του BBC.

Οι συνέπειες για τα παιδιά και τις οικογένειες

Η Cryos ανέστειλε επίσης τη συνεργασία της με τη Φιρντέβς και την κλινική Miracle IVF μέχρι να ολοκληρωθούν οι σχετικές έρευνες.

Για τον Τζόνα, η αποκάλυψη ανέτρεψε όσα πίστευε για τη βιολογική του καταγωγή. Μέχρι πρόσφατα θεωρούσε ότι ήταν κατά το ήμισυ Δανός, ενώ το τεστ DNA έδειξε καταγωγή από την Τουρκία και τη Νότια Ευρώπη.

Η Ρέιτσελ αναφέρει ότι ο γιος της αντιμετώπισε θετικά την ανακάλυψη των νέων στοιχείων για τις ρίζες του. Παράλληλα, όμως, θεωρεί ότι η υπόθεση είναι εξαιρετικά σοβαρή, καθώς θα μπορούσε να έχει προκαλέσει σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση και να του έχει στερήσει τη δυνατότητα να γνωρίσει τον πραγματικό βιολογικό του δότη και πιθανά αδέλφια.

____________

Πηγή: zougla.gr