Περισσότερα από 30 ναυάγια από τον 5ο αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκαν στον κόλπο του Γιβραλτάρ

Τα ναυάγια περισσότερων από 30 πλοίων που βυθίστηκαν κοντά στις περίφημες Στήλες του Ηρακλή, στον κόλπο που σχηματίζεται ανάμεσα στο νότιο ισπανικό λιμάνι της Αλγεθίρας και τον Βράχο του Γιβραλτάρ, ανακάλυψαν Ισπανοί αρχαιολόγοι.

Η περιοχή, που βρίσκεται στο βόρειο άκρο του στενού του Γιβραλτάρ – το οποίο χωρίζει την Ευρώπη από την Αφρική – έχει «καταπιεί» μέσα στους αιώνες πλοία από διαφορετικούς πολιτισμούς, από φοινικικά και ρωμαϊκά έως βρετανικά, ισπανικά, βενετσιάνικα και ολλανδικά, ακόμη και αεροσκάφη.

Στο πλαίσιο τριετούς ερευνητικού προγράμματος με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Κάδιθ, εντοπίστηκαν συνολικά 151 αρχαιολογικοί χώροι στον κόλπο, εκ των οποίων οι 134 αντιστοιχούν σε ναυάγια. Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γρανάδας έχουν τεκμηριώσει 34 από αυτά.

Το αρχαιότερο εύρημα αφορά πλοίο της καρχηδονιακής περιόδου, που χρονολογείται στον 5ο αιώνα π.Χ.

Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται επίσης 23 ρωμαϊκά πλοία, δύο ύστερης ρωμαϊκής περιόδου, τέσσερα μεσαιωνικά και 24 πλοία της πρώιμης νεότερης εποχής.

Πάνω από 30 ναυάγια που χρονολογούνται από τον 5ο αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκαν στον κόλπο του Γιβραλτάρ, 23 ρωμαϊκά πλοία μεταξύ τους

Τα αντικείμενα που έχουν εντοπιστεί στον βυθό – από ένα ευέλικτο και ισχυρό ισπανικό κανονιοφόρο του 18ου αιώνα έως κινητήρα και έλικα αεροσκάφους της δεκαετίας του 1930 – αφηγούνται την ιστορία πολέμων, εμπορίου, εξερεύνησης και εγκατάστασης γύρω από ένα από τα πιο στρατηγικά θαλάσσια περάσματα στον κόσμο.

Ο Φελίπε Θερέθο Αντρέο, καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κάδιθ και επικεφαλής της έρευνας με τίτλο Project Herakles, τόνισε ότι η περιοχή αποτελούσε διαχρονικά σημείο διέλευσης για πλοία διαφορετικών εθνικοτήτων.

«Πρόκειται για ένα από τα “στενά σημεία” από τα οποία τα πλοία έπρεπε πάντοτε να περάσουν, είτε στο πλαίσιο εμπορικών διαδρομών, είτε εξερευνητικών ταξιδιών, είτε λόγω ένοπλων συγκρούσεων», ανέφερε.

Όπως εξήγησε, ελάχιστες περιοχές στη Μεσόγειο παρουσιάζουν τόσο μεγάλη συγκέντρωση και ποικιλία αρχαιολογικών καταλοίπων από διαφορετικούς πολιτισμούς. «Έχουμε ολλανδικά, βενετσιάνικα, ισπανικά και φυσικά αγγλικά πλοία – πλοία σχεδόν κάθε εθνικότητας – καθώς όλα διέρχονταν από το στενό, είτε κατευθυνόμενα προς τον Ατλαντικό για εμπόριο, είτε εισερχόμενα στη Μεσόγειο από τη βόρεια Ευρώπη ή άλλες περιοχές», σημείωσε.

Η αξία των τριών μεσαιωνικών πλοίων

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τρία μεσαιωνικά πλοία, τα οποία ενδέχεται να ρίξουν φως στη ναυσιπλοΐα κατά την ύστερη περίοδο της ισλαμικής κυριαρχίας στη νότια Ισπανία.

Πάνω από 30 ναυάγια που χρονολογούνται από τον 5ο αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκαν στον κόλπο του Γιβραλτάρ, 23 ρωμαϊκά πλοία μεταξύ τους

Παρότι η ομάδα έχει εντοπίσει μεγάλα πλοία του 16ου και 17ου αιώνα, ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα είναι το ναυάγιο του Puente Mayorga IV, ενός μικρού ισπανικού κανονιοφόρου του τέλους του 18ου αιώνα. Τα σκάφη αυτού του τύπου χρησιμοποιούνταν για αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον βρετανικών πολεμικών πλοίων γύρω από το Γιβραλτάρ. Συχνά μεταμφιέζονταν σε αλιευτικά σκάφη, πριν αποκαλύψουν τον οπλισμό τους και ανοίξουν πυρ με το πυροβόλο που ήταν τοποθετημένο στην πλώρη.

Παρότι τέτοιου τύπου πλοία αναφέρονται συχνά σε ιστορικές πηγές, έχουν μελετηθεί ελάχιστα από αρχαιολόγους.

Ο ίδιος ο Θερέθο εντόπισε ένα ιδιαίτερο αντικείμενο κατά τη διάρκεια ανασκαφής στο Puente Mayorga IV. Αρχικά πίστεψε ότι επρόκειτο για εξαιρετικά καλοδιατηρημένο βιβλίο, ωστόσο αποδείχθηκε ότι ήταν ξύλινο κουτί σε σχήμα βιβλίου με κενό εσωτερικό.

«Αρχικά θεωρήσαμε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιείται για την απόκρυψη εγγράφων και ότι ίσως σχετιζόταν με κατασκοπεία», δήλωσε ο αρχαιολόγος. «Μήπως ο αξιωματικός που το μετέφερε κατέγραφε τη θέση εχθρικού πλοίου;». Τελικά, το κουτί περιείχε δύο ξύλινες χτένες, γεγονός που υποδηλώνει ότι ο κάτοχός του ενδιαφερόταν περισσότερο για την προσωπική του περιποίηση παρά για κατασκοπευτικές δραστηριότητες.

Πάνω από 30 ναυάγια που χρονολογούνται από τον 5ο αιώνα π.Χ. ανακαλύφθηκαν στον κόλπο του Γιβραλτάρ, 23 ρωμαϊκά πλοία μεταξύ τους

Ελπίζουν σε λήψη μέτρων για την προστασία των αρχαιολογικών θησαυρών

Οι ερευνητές εκφράζουν την ελπίδα ότι η περιφερειακή κυβέρνηση της Ανδαλουσίας και το ισπανικό υπουργείο Πολιτισμού θα λάβουν μέτρα για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων στον κόλπο της Αλγεθίρας – γνωστό και ως κόλπος του Γιβραλτάρ – οι οποίοι απειλούνται από την ανάπτυξη λιμενικών υποδομών, τις εκβαθύνσεις και την κατασκευή αποβάθρων. Παράλληλα, η κλιματική κρίση δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους, καθώς η άνοδος της στάθμης της θάλασσας μεταβάλλει τα στρώματα ιζημάτων και εκθέτει αρχαιολογικούς χώρους, ενώ ένα είδος επεμβατικών φυκιών καλύπτει βράχους και ναυάγια.

Για την προβολή των ευρημάτων και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την ανάγκη προστασίας τους, οι ερευνητές δημιούργησαν εικονικά μοντέλα και βίντεο 360 μοιρών των τοποθεσιών, τα οποία παρουσιάζονται διαδικτυακά, αλλά και σε τοπικά μουσεία και δημαρχεία.

«Φέρνουμε ειδικά γυαλιά ώστε άνθρωποι που δεν καταδύονται να μπορούν να τα φορέσουν και να ζήσουν μια εμπειρία κατάδυσης στη στεριά», ανέφερε ο Θερέθο. «Αν και πολλοί φαντάζονται ότι θα δουν ένα ναυάγιο γεμάτο θησαυρούς, όπως το Unicorn στον Τεν Τεν, τα περισσότερα ναυάγια δεν διατηρούνται σε τόσο καλή κατάσταση. Ωστόσο, είναι σημαντικό το κοινό να γνωρίζει τι συμβαίνει, καθώς η ενημέρωση δημιουργεί και την απαίτηση για την προστασία αυτών των χώρων».

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα νερά του κόλπου αποτελούν ένα μοναδικό μικροσύμπαν χιλιάδων ετών ναυτικής και πολιτισμικής εξέλιξης. «Σε έναν πολύ μικρό χώρο μπορούμε να αναλύσουμε την εξέλιξη της ναυτικής ιστορίας σχεδόν ολόκληρης της Ιβηρικής χερσονήσου και της βόρειας Αφρικής», σημείωσε.

«Η έρευνα μας υπενθυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: οι κοινωνίες που ζούσαν κοντά στη θάλασσα είχαν μια ιδιαίτερα έντονη σχέση με αυτήν και βασίζονταν σε αυτή για την επιβίωσή τους. Η μελέτη αυτών των αρχαιολογικών καταλοίπων – η τεκμηρίωση και η κατανόησή τους στο φυσικό τους περιβάλλον και όχι μόνο μέσα από αντικείμενα που καταλήγουν σε μουσεία – μας επιτρέπει να ανασυνθέσουμε την ιστορία αυτών των ανθρώπων».

____________

Πηγή: protothema.gr